podhale

Historia

piątek, Sierpień 27th, 2010

Dzieje człowieka na terenie Małopolski sięgają epoki lodowcowej, kiedy to docierali tu łowcy ze stadami reniferów. Pierwsze znaleziska archeologiczne, takie jak narzędzia kamienne czy ślady obozowisk w okolicach Krakowa, Ojcowa i Tarnowa datowane są na epokę paleolitu, czyli około 50 tysięcy lat temu. Pierwsze ślady stałych osad pochodzą z okresu między ósmym a czwartym wiekiem przed naszą erą. W I wieku przed naszą erą mieszkały tu ludy kultury łużyckiej, później Celtowie, natomiast na przełomie ery kwitła tu kultura przeworska.

W IX wieku tereny dzisiejszej Małopolski zamieszkiwało już zachodniosłowiańskie plemię Wiślan. Świadectwem znaczenia tego plemienia są liczne pozostałości grodzisk wczesnośredniowiecznych, usytuowanych między innymi na terenie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Najcenniejsze wśród nich to Ogrojec przy Jaskini Ciemnej – jest to być może najstarsza budowla fortyfikacyjna w Polsce, Ojców, Grodzisko, Sułoszowa oraz Tarnów, gdzie kilka lat temu odkryto ślady jednego z większych w Polsce założeń takich siedlisk.

Prowincja Krakowska wyodrębniła się w XI wieku, a jej główny gród – Kraków, stał się w 1040 roku stolicą państwa Piastów. W okresie rozbicia dzielnicowego, od 1138 roku Księstwo Krakowskie miało status dzielnicy senioralnej, to znaczy, że władca owej dzielnicy był jednocześnie władcą zwierzchnim całej Polski. Nazwa Małopolska pojawiła się około XV wieku i pochodziła od nazwy: Polonia Minor czyli Młodsza Polska.

Do połowy XVII wieku, dzięki rozwojowi górnictwa soli i ołowiu oraz hutnictwa żelaza, a także urodzajnym glebom, licznym miastom, ważnym szlakom handlowym z południa Europy na północ i z Europy Zachodniej nad Morze Czarne, Małopolska była jedną z lepiej rozwijających się dzielnic Polski. Założona w 1364 roku przez Kazimierza Wielkiego, Akademia Krakowska stała się pierwszym polskim uniwersytetem. Uczelnia ta była reaktywowana w 1400 roku przez Władysława II Jagiełłę i królową Jadwigę – do dziś nosi nazwę Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Przeniesienie stolicy do Warszawy, wojny polsko-szwedzkie i rozbiory sprawiły, że zmniejszyło się znaczenie Małopolski, chociaż nie przestała być ważnym ośrodkiem polskiej myśli patriotycznej i niepodległościowej. W okresie rozbiorów główne ziemie Małopolski znalazły się pod zaborem austriackim i nazwano je Galicją. W 1815 roku na obszarze Krakowa i jego najbliższych okolic powstała Rzeczpospolita Krakowska z Wolnym miastem Krakowem. Było to państewko pozostające pod zarządem trzech zaborów. W 1846 roku wybuchło powstanie przeciwko Austriakom, którego klęska położyła kres Rzeczpospolitej Krakowskiej.

W drugiej połowie XIX wieku Galicja stała się ważnym ośrodkiem polskiego życia politycznego, naukowego i artystycznego. Na ten okres przypada również zainteresowanie przedstawicielami kultury ludowej Małopolski, w tym również Podhala i wprowadzeniem jej motywów do literatury i sztuki.

W 1918 roku Małopolska została niemal w całości wcielona w granice odrodzonego Państwa Polskiego. Z ziem zachodniej Galicji powstało Województwo Krakowskie ze stolicą w Krakowie.

Tagi: , , , , , , , , | Kategoria O regionie |

O regionie

piątek, Sierpień 27th, 2010

Województwo Małopolskie zajmuje od południa tereny górskie: Tatry z Podhalem, Pieniny, Gorce i liczne pasma Beskidów. Północną część przecina dolina Wisły zamknięta od zachodu Kotliną Oświęcimską, na wschodzie przechodzącą w Kotlinę Sandomierską, a od północy ograniczona wyraźnym rogiem erozyjnym południowych krańców Jury Krakowsko-Częstochowskiej i Niecki Nidziańskiej.

W Małopolsce znajdziemy Tatry – najwyższe góry w Polsce, to właśnie tu jest Zakopane – najbardziej oblegany zimowy kurort. W Małopolsce jest Kraków z niezapomnianą architekturą. Na ziemi małopolskiej jest Oświęcim, na terenie którego znajdował się, największy na terenie Polski hitlerowski obóz zagłady Auschwitz-Birkenau. W Małopolsce znajduje się największa kopalnia soli w skali kraju – Wieliczka.

Surowce mineralne, jakie są pozyskiwane w Małopolsce, to przede wszystkim rudy cynku i ołowiu, węgiel kamienny, jak również sól kamienna wydobywana w Wieliczce, Bochni, Proszowicach i Gorlicach, gaz ziemny wydobywany w Dąbrowie Tarnowskiej, wapienie pozyskiwane z Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Występują tu również źródła wód mineralnych.

Głównymi gałęziami przemysłu Małopolski jest hutnictwo w Krakowie, przemysł spożywczy i tytoniowy, przemysł paliwowy i chemiczny w Tarnowie oraz Oświęcimiu. Rolnictwo na tych terenach odgrywa sporą rolę gdyż 58,3% ogólnej powierzchni to użytki rolne. Uprawia się tu głównie zboże, ziemniaki i rośliny pastewne. Mieszkańcy Małopolski zajmują się hodowlą bydła, drobiu, koni i owiec.

Tagi: , , , , , , , | Kategoria O regionie |